O pracowni...

Pracownia Literatury MDK

      Pracownia Literatury Młodzieżowego Domu Kultury w Białymstoku istnieje od roku szkolnego 2006/07; w bieżącym roku zatem będzie ona obchodzić jubileusz dziesięciolecia działalności. Po dziewięciu latach działań Pracowni można z pełną odpowiedzialnością powiedzieć, że idea, która przyświecała jej powołaniu, została pozytywnie zweryfikowana. Głównym zamysłem istnienia Pracowni nadal pozostają „działania warsztatowe” – czyli pomoc w rozwoju talentów pisarskich młodzieży, tj. wspólna praca nad tworzonymi przez uczestników tekstami literackimi. Nie sposób jednakże pominąć aspektu edukacyjnego naszych spotkań: ukazywanie innych od nauczanych w szkole, perspektyw, opcji i kontekstów postrzegania literatury. Trudno też nie uwzględniać czynnika dydaktyczno-wychowawczego: tworzenia potrzeby angażowania się młodych ludzi, głównie uczniów liceów ogólnokształcących, w bieżące literackie i kulturalne życie miasta.

     Aspekt warsztatowy naszej pracy szczególnie dobitnie zaowocował w roku 2014: wówczas to, jak z rogu obfitości, „wysypały się” sukcesy młodych pracownianych poetek w ogólnopolskich konkursach poetyckich: znalezienie się Dominiki Baranieckiej (dziś absolwentka III LO, studentka 1. roku MISH w UAM w Poznaniu) wśród sześciu finalistów I Ogólnopolskiego Konkursu na Tomik Wierszy „Duży Format” (Warszawa 2014); II miejsce Weroniki Zimnoch (dziś absolwentka III LO, studentka 1. roku w Akademii Muzycznej we Wrocławiu w klasie skrzypiec barokowych) w VI Ogólnopolskim Konkursie Poezji Lirycznej im. A. Babaryki „Świat niedopowiedziany”, organizowanym w ramach VII Festiwalu Puls Literatury (Brzeziny 2014); wyróżnienie Zuzanny M. Danowskiej (obecnie absolwentka VI LO, studentka 1. roku filologii angielskiej na Uniwersytecie w Białymstoku) w II edycji OKP Erotyk na krechę (Poznań 2014); liczne nagrody Katarzyny Dulko (uczennica III kl. Liceum Plastycznego w Supraślu) w ogólnopolskich konkursach poświęconych księdzu Jerzemu Popiełuszce oraz II miejsce tejże w XXII Turnieju Jednego Wiersza o Laur Plateranki (Sosnowiec 2014). W tym miejscu pominięte zostały nietuzinkowe osiągnięcia poetyckie dziewcząt na arenie lokalnej: w MDKowskich WKL O Srebrne Pióro MDK, w konkursach Polskiego Radia Białystok poświęconych pamięci Wiesława Szymańskiego czy też w obu dotychczasowych WKL im. Anny Markowej, organizowanych przez Uniwersytet w Białymstoku – dokonania te czytelnik odnajdzie w stosownych biogramach uczestniczek zajęć, prezentowanych w bieżącym edycji pisma Próby, wydawanym przez Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu – gdzie Pracownia Literatury będzie miała swoją prezentację.

     Rok 2015 jest – jak dotychczas – najbardziej doniosły, gdy idzie o „udokumentowane materialnie” osiągnięcia Pracowni: oto, dzięki wygranemu konkursowi na działania w sferze kultury, ogłoszonemu przez Prezydenta Miasta Białegostoku, została zainicjowana seria wydawnicza Podlaskie Prezentacje Poetyckie, adresowana głównie – aczkolwiek nie wyłącznie – do młodych, debiutujących poetów z naszego województwa. I tak, w tym roku już ukazały się drukiem dwa tomiki wierszy „pracownianych” poetek: Dominiki Baranieckiej pt.: geometria i baśnie (czerwiec 2015) oraz Weroniki Zimnoch pt.: ogród hieronima (wrzesień 2015); wydanie książkowe zbioru wierszy Zuzanny M. Danowskiej przewidziane jest na grudzień br. Redaktorem serii oraz poszczególnych tomików jest instruktor pracowni, zaś rolę konsultanta literackiego pełni wybitna poetka, Teresa Radziewicz. Mamy nadzieję, że Podlaskie Prezentacje Poetyckie wpiszą się na stałe w literacki krajobraz miasta i województwa oraz wierzymy, że seria ta będzie kontynuowana w latach następnych.

      Czterogodzinne, odbywające się raz w tygodniu zajęcia, niezmiennie mają przebieg dwutorowy: pierwsza ich część ma charakter konwersatoryjno-seminaryjny (teoria i historia literatury) – wówczas czytane i omawiane są wybrane teksty naukowe z filozofii, estetyki, teorii literatury i poetyki. Następująca po niej część warsztatowa polega na prezentowaniu przez uczestników zajęć swoich własnych dokonań literackich: wierszy i prozy, z rzadka scenariuszy szkolnych uroczystości – a też i pisanych przez młodzież prób dramatycznych. Oryginalne teksty młodych adeptów pióra są następnie przedmiotem analizy i interpretacji przez uczestników grupy i prowadzącego.

      W ramach części konwersatoryjnej, na zajęciach zajmujemy się głównie teorią literatury, poetyką i estetyką, ale również i historią literatury – poprzez odwołania do utworów znanych z lektur szkolnych. Często też przybliżamy wybrane dzieła wybitnych pisarzy polskich na przestrzeni dziejów: od tekstów średniowiecznych począwszy, przez twórczość J. Kochanowskiego, M. Sępa-Szarzyńskiego, J. A. Morsztyna, C. K. Norwida, poezję XX-lecia międzywojennego do twórców „Pokolenia 56”, poetów Orientacji, Nowej Fali, Nowej Prywatności, poetów współczesnych, czy towarzyszących nam na co dzień zjawisk literackich ze sfery kontrkultury. Zdarza się, że na zajęciach wzbogacamy nasze spotkania o analizę porównawczą wybitnych dzieł literatury polskiej i ich równie wybitnych ekranizacji filmowych – żeby przywołać choćby „Wesele” St. Wyspiańskiego i film Andrzeja Wajdy, „Dziady” A. Mickiewicza i film „Lawa” Tadeusza Konwickiego, „Popiół i diament” J. Andrzejewskiego i jego ekranizację w realizacji A. Wajdy, twórczość Brunona Schulza i jej filmową wizję w „Sanatorium pod klepsydrą” Wojciecha J. Hasa.
Istotne również jest i to, że podczas zajęć w Pracowni staramy się śledzić i uczestniczyć w istotnych zdarzeniach życia literackiego i kulturalnego miasta – aby wprowadzać naszych słuchaczy w „dorosły świat” białostockiej literatury oraz w ważne, doniosłe zjawiska sfery kultury i sztuki.

     Utrwaloną już inicjatywą Pracowni jest organizowany corocznie Wojewódzki Konkurs Literacki O Srebrne Pióro MDK. Konkurs ten adresowany jest przede wszystkim do uczniów szkół ponadgimnazjalnych z terenu województwa podlaskiego, aczkolwiek formuła konkursu ulegała zmianie (najczęściej był on rozgrywany w kategorii poezji, czasem poezji i prozy; czasem występowały też podkategorie wiekowe: gimnazjaliści / licealiści). Dotychczas odbyło się dziewięć wydań tego konkursu, z czego piąta, jubileuszowa edycja (w Roku Czesława Miłosza, 2011), miała charakter dwudniowego seminarium literackiego pn. Obecność i swoim zasięgiem obejmowała całą Polskę. Z okazji jubileuszu konkursu została wydana książkowa antologia, pt.: O Srebrne Pióro MDK. Pięć edycji konkursu (Białystok, 2011)., zawierająca nagrodzone utwory laureatów od pierwszej do piątej edycji włącznie. W jury konkursu zasiadali m.in.: wielokrotnie prof. Dariusz Kulesza, wielokrotnie red. Wiesław Szymanski, kilkakrotnie poetka Teresa Radziewicz, dr Krzysztof Korotkich, red. Dorota Sokołowska, dr Katarzyna Sawicka-Mierzyńska, poeta Jan Leończuk.

     Od VII edycji (tj. od r. 2013) konkurs O Srebrne Pióro MDK nosi imię Wiesława Szymańskiego, poety oraz dziennikarza Polskiego Radia Białystok, który ściśle współpracował z Pracownią: niemal corocznie był jurorem konkursu, zaś w jego audycjach radiowych z cyklu Poczta Literacka Radia Białystok kilkoro uczestników zajęć Pracowni Literatury (m.in. S. Rząca, A. Jaranowska, D. Klepadło, S. Zieleniewska, E. Wołosik) debiutowało i prezentowało swoją twórczość.

     Wśród działań Pracowni z poprzednich lat na pewno warto pamiętać o dwuletnim cyklu wykładów pn.: Lektury szkolne – reinterpretacja, przeznaczonym dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych, a prowadzonym przede wszystkim przez pracowników Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu w Białymstoku. Swoje wykłady głosili m. in.: prof. Jolanta Sztachelska – o Trylogii Sienkiewicza, prof. Dariusz Kulesza – o początkach polskiej literatury najnowszej po roku 1956 oraz o poezji od Hybryd do bruLionu, prof. Elżbieta Konończuk – o periodyzacji procesu historycznoliterackiego, prof. Elżbieta Dąbrowicz – o Panu Tadeuszu oraz o twórczości Norwida, prof. Anna Kieżuń – o wczesnej twórczości Miłosza, dr Bożena Chodźko – o twórczości Kochanowskiego oraz o poetyce baroku, dr Marek Kochanowski – o dramaturgii Witkacego oraz o Weselu Wyspiańskiego, dr Halina Waszkiel (ATB) – o dramatach Różewicza i Mrożka. Wykłady te odbywały się w r. szk. 2009/10 oraz 2010/11 i cieszyły się dużym powodzeniem słuchaczy. Projekt uzyskał rekomendację Podlaskiego Kuratora Oświaty, pana Jerzego Kiszkiela.

      W roku szkolnym 2013/14 został zainaugurowany cykl pn. Spotkania z literaturą, który w zamierzeniu ma charakter otwarty, tj. kierowany jest głównie do uczniów białostockich liceów. Zasadniczą formą cyklu są spotkania autorskie z miejscowymi literatami i literaturoznawcami. Rozpoczął się on nietypowo, 4 listopada 2013 r., spotkaniem wspomnieniowym pn.: Zaduszki Literackie, podczas którego zaprezentowane zostały sylwetki wybranych zmarłych pisarzy regionu: Anny Markowej, Wiesława Kazaneckiego, Sokrata Janowicza, Wiesława Janickiego, Janusz Niczyporowicza i Wiesława Szymańskiego. Spotkanie to prowadzili prof. Jolanta Sztachelska wraz z instruktorem pracowni. Drugie spotkanie miało tytuł Wiosna w Poezji i odbyło się 21 marca 2014: prelekcję na temat interpretacji Balladyny J. Słowackiego głosił dr Krzysztof Korotkich. Kolejne wieczór, pn. Obrazy i ekfrazy, odbyło się w listopadzie 2014 r. Było to połączenie spotkania poetyckiego Teresy Radziewicz z okazji wydania jej czwartego tomiku wierszy, rzeczypospolite i   wernisaż obrazów jej brata, Grzegorza Radziewicza.
Zdarza się również, że na „wewnętrzne”, cykliczne zajęcia w pracowni przybywają byli uczestnicy ze swoją najnowszą twórczością: niedawno Dawid Klepadło prezentował swoje wiersze, przygotowywane do drugiego zbioru poetyckiego; przed rokiem na zajęciach gościła Aleksandra Bieluk ze swoją nową propozycją powieściową.

     Mamy nadzieję, że również i obecne autorki, debiutujące tomikami w serii Podlaskie Prezentacje Poetyckie, które w październiku 2015 zaczęły już studia poza Białymstokiem – tj. Dominika Baraniecka i Weronika Zimnoch – będą kontynuowały tradycję spotkań w Pracowni z młodszymi kolegami i koleżanki i, w następnych latach, będą przybywać do Pracowni w charakterze zaproszonych gości prezentując swoje kolejne utwory.

Pracownię Literatury MDK prowadzi poeta i krytyk literacki – Janusz Taranienko

facebooklogo pntablica

Ten serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub odczyt wg ustawień przeglądarki.